Kredi Onayı Türkiye'nin Bankacılık ve Finans Bilgi Platformu
Benzer Yazılar
Haftanın en belirleyici gelişmesi, Orta Vadeli Program 2027-2029‘un Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi oldu. Bunun yanında bankacılık ve ödeme sistemlerinde tüketiciyi doğrudan ilgilendiren düzenlemeler art arda geldi; gayrimenkul tarafında ise hem kamunun büyük ölçekli özelleştirme ve konut hamleleri hem de özel sektörün yeni yatırım modelleri öne çıktı. Aşağıda haftanın gündemini kategorilere ayırarak, her başlığın resmi kaynağıyla birlikte derledik.
Düzenleme ve Mevzuat
Orta Vadeli Program 2027-2029 açıklandı
Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık yol haritası olan Orta Vadeli Program 2027-2029 (kısaca OVP), Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.[1] Programda enflasyon hedefleri belirgin şekilde yukarı yönlü revize edildi: geçen yıl açıklanan programda bu yıl için yüzde 16 olarak hedeflenen enflasyonun gerçekleşme tahmini yüzde 28,4’e çıkarken, 2027 hedefi yüzde 21 olarak belirlendi ve tek haneli enflasyon hedefi 2029’a ertelendi. Büyüme tarafında ise tablo tersine döndü; bu yıl için yüzde 3,8 olan büyüme hedefinin gerçekleşme tahmini yüzde 3,3’e çekilirken, 2027 hedefi yüzde 4,2’ye indirildi.
Ne anlama geliyor? Orta Vadeli Program, hükûmetin üç yıllık bütçe, büyüme ve enflasyon hedeflerini açıkladığı, yatırımcılar ve piyasalar için bir nevi “yol haritası” niteliğindeki resmi belgedir.
Programda imalat sanayine yönelik desteklerin kapsamı genişletiliyor; TCMB kaynaklı Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi’nin daha fazla yatırımı kapsaması hedefleniyor ve uzun süredir gündemde olan Kamu İhale Kanunu değişikliği 2027 eylemleri arasına alındı. Ayrıca ekonomi yönetimi, yabancı para mevduatının cazibesini azaltmaya, Türk lirası mevduatının payını artırmaya ve vadesini uzatmaya yönelik politikaları sürdürmeyi planlıyor. 2027 asgari ücret pazarlığında da Orta Vadeli Program 2027-2029’daki enflasyon tahmini kritik rol oynayacak; yüzde 28,4’lük artış senaryosunda net asgari ücretin 36 bin 48 liraya çıkabileceği, ancak alım gücü kaybının da masada olacağı değerlendiriliyor.
Türk Eximbank’a açılan reeskont kredilerinde kapsam genişledi
TCMB tarafından Türk Eximbank’a açılan kısa vadeli senet reeskont kredilerindeki maliyet azaltıcı istisnalara ticari bankalar da dahil edildi. İhracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerde uygulanan vergi, resim ve harç istisnasına ilişkin tebliğde yapılan değişiklikle, ticari bankalara açılan senet reeskont kredileri de kapsama alındı.[2]
Ne anlama geliyor? Reeskont kredisi, ihracatçıların bankalara iskonto ettirdiği senetlerin TCMB tarafından yeniden iskonto edilerek bankalara düşük maliyetli fonlama sağlandığı bir mekanizmadır; BSMV ise banka ve sigorta muameleleri vergisidir.
Para piyasası fonlarında stopaj oranı yüzde 10’a yükseltildi
Unvanında “para piyasası” ifadesi olan serbest fonlar ile para piyasası fonlarından elde edilen gelirlerde stopaj (tevkifat) oranları yeniden belirlendi ve şirketlere yüzde 10 oranında tevkifat getirildi.[3] Türkiye’de yerleşik şirketler ödedikleri bu vergiyi geçici vergiden mahsup edebilecek; ancak kanuni merkezi Türkiye’de olmayan gerçek ve tüzel kişiler (dar mükellefler) için bu, nihai vergi olacak. Kurumlar vergisi mükelleflerinin para piyasası fonlarından elde ettikleri kazançlara uygulanan stopaj oranı da yüzde 10’a yükseltildi.
SPK’dan borsa şirketlerinde pay sahipliği ve fiili dolaşıma yeni düzenleme
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), borsada işlem gören şirketlerde pay sahipliği bildirimleri ve fiili dolaşımdaki payların hesaplanmasına yönelik iki ilke kararı aldı. Buna göre pay sahipliği bildirim yükümlülüğü sınırı yüzde 3 olarak belirlendi.[4]
Ne anlama geliyor? Fiili dolaşım oranı, bir şirketin toplam sermayesinin borsada serbestçe alınıp satılabilen, yani kurucu ortaklar veya stratejik ortaklarca “kilitli” tutulmayan kısmının oranıdır; uluslararası endeks kuruluşları şirket ağırlıklarını hesaplarken bu orana bakar. Aynı hafta içinde SPK’nın, MSCI başta olmak üzere uluslararası endeks kuruluşlarının Türkiye piyasalarına yönelik eleştirilerini gidermeye yönelik ayrı bir çalışmayı da kısa sürede açıklaması bekleniyor.
Ödeme kuruluşlarında uzaktan müşteri edinimi genişliyor
Ödeme ve elektronik para sektöründe uzaktan müşteri edinimi genişletildi; yeni düzenlemeyle yabancılara pasaportla kimlik tespiti imkânı tanındı.[5] Bu adım, Türkiye’de yaşayan veya kısa süreli bulunan yabancıların ödeme kuruluşlarına ve e-para hizmetlerine erişimini kolaylaştırması bakımından önemli.
Bankacılık
Mevduat, döviz ve kredi tarafında yeni dönem
Ekonomi yönetiminin Türk lirası mevduatını özendirme, döviz mevduatının cazibesini azaltma yönündeki politikaları bankacılık uygulamalarına da yansıyor. OVP’de yer alan bu yönelim, önümüzdeki dönemde mevduat vade yapıları ve döviz hesaplarına ilişkin bankacılık ürünlerinde yeni koşulların gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
Altın satışında kuyumcu-banka iş birliği modeli
Altın satışında kuyumcuların bankalarla ortaklık kurduğu yeni bir dönem başladı; sektörde nakit ile altın alım satımının giderek daralması ve işlemlerin banka, kredi kartı veya IBAN üzerinden yapılmasının yaygınlaşması bekleniyor. TCMB’nin fiziki altınların finansal sisteme kazandırılmasına yönelik daha önceki bir tebliği de yürürlükten kaldırıldı; bu, altın piyasasında düzenleyici çerçevenin yeniden şekillendiğinin bir başka işareti.
Kredi kartlarında ve bankacılık uygulamalarında hareketlilik
İş Bankası, kredi kartı alanında yeni bir iş birliğine imza attı; BKM Express’in “bex” olarak yenilenmesiyle temassız ödeme ve dijital cüzdan deneyiminde de güncelleme yaşandı. Özel bankacılık tarafında ise farklı bankaların üst gelir grubu müşterilerine yönelik hizmet kalitesini bir üst seviyeye taşıyan yeni dijital ve danışmanlık uygulamaları devreye aldığı görülüyor; bu alandaki rekabetin önümüzdeki aylarda daha da belirginleşmesi bekleniyor.
Kredi ve Tüketici Finansmanı
Kredi kartı limitlerinde gelire dayalı yeni model
Kredi kartı limitlerinde yeni dönem için hazırlık yapılıyor. 2027-2029 Orta Vadeli Programı kapsamında SGK’daki gelir verileri ile Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’ndeki kredi ve borç bilgilerinin entegre edilmesi planlanıyor. Amaç, kart limitlerinin kişinin beyan ettiği değil, kayıtlı gerçek gelirine ve mevcut borç yüküne göre belirlenmesi.
Ne anlama geliyor? Risk Merkezi, bankaların ve finansal kuruluşların paylaştığı kredi ve risk verilerini bir araya getiren, kredi başvurularında istihbarat amacıyla kullanılan ortak bir veri altyapısıdır.
Bankalar kredi değerlendirmesinde yapay zekâya yöneliyor
Bankaların kredi verirken baktığı kriterler arasına yapay zekâ destekli değerlendirme modelleri de giriyor; gerçek gelir, harcama davranışı ve borç yükü gibi verilerin daha bütünsel analiz edilmesi hedefleniyor. Bu eğilim, yukarıdaki kredi kartı limiti düzenlemesiyle de doğrudan bağlantılı.
KOSGEB’den KOBİ’lere 75 milyon liraya kadar kredi imkânı
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, KOSGEB eliyle yürütülen Küresel Rekabetçilik Destek Programı kapsamında işletmelere 75 milyon liraya kadar kredi imkânı, 20 puanlık geri ödemesiz finansman desteği ve KGF kefaleti sağlanacağını duyurdu.[6] Program, özellikle ihracat kapasitesini büyütmek isteyen KOBİ’ler için önemli bir finansman kaynağı sunuyor.
Kendi arsasına ev yaptıracaklara yeni kredi ürünü
Garanti BBVA, kendisine ait konut imarlı arsa üzerine prefabrik, çelik konstrüksiyon veya betonarme müstakil konut yaptırmak isteyen bireysel müşterilere yönelik yeni bir konut kredisi çözümünü kullanıma sundu. Yapım sözleşmesindeki inşaat bedeli, mevzuat ve kredi değerlendirme koşulları çerçevesinde 120 aya varan vadelerle finanse edilebiliyor. Krediden yararlanabilmek için kişinin arsanın ipotek edilebilir sahibi olması, arsa tapusunun konut imarlı statüde bulunması, yapı ruhsatının alınmış olması ve müteahhit firmayla yapım sözleşmesi imzalanması gerekiyor.
Yatırım ve Sermaye Piyasaları
SPK’dan MSCI eleştirilerine yanıt hazırlığı
SPK, MSCI başta olmak üzere uluslararası endeks kuruluşlarının Türkiye piyasalarına yönelik eleştirilerini gidermeye dönük çalışmasında sona yaklaştı; düzenlemenin kısa sürede açıklanması bekleniyor. Bu adım, yukarıda ele alınan fiili dolaşım oranı düzenlemesiyle birlikte değerlendirildiğinde, Borsa İstanbul’un uluslararası endekslerdeki ağırlığını artırmaya yönelik daha geniş bir çabanın bir parçası olarak okunabilir.
“Kısa vadeli fiyat hareketi değil, uzun vadeli değer” vurgusu
Garanti BBVA Yatırım, değişen piyasa dinamiklerinde seçici ve planlı hareket etmenin önemine dikkat çekti. Genel Müdür Hülya Türkmen, kısa vadeli fiyat hareketleri yerine güçlü bilanço, nakit üretimi, düşük borçluluk ve uzun vadeli değer yaratma potansiyeline odaklanan bir yatırım yaklaşımının altını çizdi. Kurum, önümüzdeki dönemde gıda perakendesi, telekomünikasyon, elektrik üretimi ve sağlık gibi defansif sektörler ile savunma sanayi, yazılım, teknoloji ve yapay zekâ alanlarında büyüme potansiyeli taşıyan şirketlerin öne çıkabileceğini değerlendiriyor.
Gayrimenkul
FSM ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nde 30 yıllık işletme hakkı devri
Fatih Sultan Mehmet (FSM) Köprüsü ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nün de aralarında bulunduğu bazı köprü ve otoyolların 30 yıl boyunca işletme hakkının devredilmesi kararlaştırıldı; satış projesinin danışmanlığını Ernst & Young üstlenecek.[7] Yabancı yatırımcıların da Türk ortaklarıyla bu ihalelere talip olduğu, farklı ülkelerden grupların Ankara’da görüşmeler yürüttüğü aktarılıyor.
Ne anlama geliyor? İşletme hakkı devri, mülkiyetin değil, belirli bir süre için gelir toplama ve işletme yetkisinin özel sektöre devredilmesi anlamına gelir; kamuoyunda zaman zaman “satış” olarak anılsa da hukuken farklı bir modeldir.
İstanbul’da sosyal konut başvuruları 14 Eylül’de başladı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’daki kiralık sosyal konut projesinde başvuruların 14 Eylül’de başlayacağını, ilk kura’nın ekimde çekileceğini açıkladı. Kentsel dönüşümdeki “Yarısı Bizden” kampanyasının süresi de 31 Aralık 2027’ye uzatıldı.[8] Ayrı bir gündem maddesi olarak, dar gelirliye yönelik kiralık ev hamlesinde ilk anahtarların ekim ayında teslim edileceği, projede 4 ayrı büyüklükteki dairenin kura ile tahsis edileceği bildirildi.
Kentsel dönüşüme “BES + DASK” finansman modeli önerisi
İMSİFED ve İMSİAD Başkanı Şeref Demir, kentsel dönüşümün finansman sorununa karşı Bireysel Emeklilik Sistemi’nin (BES) ve Doğal Afet Sigortaları Kurumu’nun (DASK) bir arada çalışacağı yeni bir model önerdi. Demir, devlet katkısı ve fon getirileriyle uzun vadeli birikim oluşturulmasını, birikimin kişiye değil konuta bağlı olmasını ve yapı dönüştüğünde bu kaynağın yeniden inşada kullanılmasını istedi. Öneri şu an bir sektör talebi niteliğinde; resmî bir düzenlemeye dönüşüp dönüşmeyeceği önümüzdeki dönemde netleşecek.
Antalya turizminde gerileme, gayrimenkul talebini de etkileyebilir
Antalya’ya gelen turist sayısı yılın ilk 8 ayında yüzde 6 gerileyerek 10,7 milyona düşerken, sektör temsilcileri turizm gelirlerindeki kaybın 600-700 milyon Euro’ya ulaşabileceğini öngörüyor.[9] Avrupa pazarlarındaki düşüşe dikkat çeken sektör temsilcileri, artan maliyetlerin ve “Türkiye pahalı” algısının Antalya turizmini baskıladığını belirtiyor. Turizmdeki bu tablo, bölgedeki tatil amaçlı gayrimenkul talebi açısından da yakından izlenmesi gereken bir gösterge.
Alternatif gayrimenkulde yeni yatırım modelleri
Dünyada hızla yükselen co-living (birlikte yaşam) modeli Türkiye’de de karşılık buluyor. VOBI, Sakarya’da hayata geçirdiği ilk öğrenci yaşam projesiyle orta ölçekli yatırımcılara profesyonel işletmecilik modeliyle düzenli kira geliri sunuyor; 134 bağımsız bölümden oluşan ilk etapta yaklaşık 800 öğrenci ağırlanacak, proje tamamlandığında 404 bağımsız bölüm ve 2.424 yatak kapasitesine ulaşılacak. Şirket, Sakarya’nın ardından Düzce ve Kocaeli’de büyümeyi planlıyor. Bunun yanında Vakıf GYO, Sancaktepe’deki “VSancaktepe Merkez” projesini tamamlayarak 312 konut ve 20 ticari alanın anahtarlarını hak sahiplerine teslim etmeye başladı; portföyün yüzde 60’ı lansmandan bu yana satıldı. Londra’da ise Southbank Place’in son binası SEVEN, Türk yatırımcıların da ilgisini çektiği bir proje olarak öne çıkıyor; Savills verilerine göre Türk alıcılar, 2025’te Londra’daki tüm yeni konut satışlarının yaklaşık yüzde 19,5’ini oluşturmuş durumda.
Sigortacılık
Emeklilik ve bakım sigortasında yeni dönem
Emeklilik ve bakım sigortası alanında herkesi doğrudan etkileyecek yeni bir dönem gündeme geldi. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), sektöre yönelik düzenleme ve duyurularını güncellemeye devam ediyor.[10] Bakım sigortasına ilişkin ayrı bir taslağın da Meclis gündemine taşınması bekleniyor; primlerin kim tarafından ödeneceği ve kapsamın nasıl belirleneceği önümüzdeki haftaların en çok takip edilecek başlıklarından biri olacak.
Girişimcilik ve Yapay Zekâ
Hazır giyim sektöründe yapay zekâ destekli dijital dönüşüm hamlesi
Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (EHKİB), Türk hazır giyim sektörünün dijital dönüşümünü hızlandırmak amacıyla “Hazır Giyim Sektöründe Dijital Dönüşüm ve Akıllı Üretim Teknolojileri UR-GE Projesi”ni hayata geçirmeye hazırlanıyor. EHKİB Başkanı Çağlar Bağcı, dijital dönüşümü sektör için “tercih değil, zorunluluk” olarak tanımlarken, proje kapsamında her firma için “SIRI Dijital Olgunluk Değerlendirmesi” yapılacağını, firmaların başlangıç, orta ve ileri seviye olmak üzere sınıflandırılacağını açıkladı. Projeye katılım maliyetlerinin yüzde 75’i Ticaret Bakanlığı tarafından destekleniyor; başvurular 11 Eylül 2026 Cuma günü mesai bitimine kadar alındı. Bu tür UR-GE destekleri, imalat sanayine yönelik teşviklerin genişletilmesini öngören OVP’deki yönelimle de örtüşüyor.
Sektörel İnovasyon
KOBİ’lerde siber güvenlik riski artıyor: Kaspersky’nin küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik küresel araştırmasına göre, Türkiye’deki KOBİ’lerin yüzde 58’i geçtiğimiz yıl en az bir siber olay yaşadığını bildirdi. En sık hedef alınan bilgiler arasında müşteri verileri, finansal kimlik bilgileri ve çalışanların kişisel verileri yer alıyor. Finans ve kredi süreçlerinde giderek daha fazla dijital veri paylaşan KOBİ’ler için bu bulgu, veri güvenliği yatırımlarının artık ertelenemez bir gündem maddesi olduğunu gösteriyor.
Atamalar
Bu hafta derlediğimiz kaynaklarda öne çıkan bir üst düzey banka veya finans kurumu ataması bulunmuyor; sektördeki atama haberlerini önümüzdeki bültenlerde takip etmeye devam edeceğiz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu hafta Orta Vadeli Program 2027-2029’un revize enflasyon ve büyüme hedefleri, kredi kartı limitlerinde gelire dayalı yeni modelle birlikte okunduğunda net bir sinyal veriyor: kamu, hem makro çerçevede hem tüketici kredilerinde daha “gerçekçi ve izlenebilir” bir veri disiplinine geçiyor. Bankacılık geçmişimden bildiğim kadarıyla, Risk Merkezi-SGK entegrasyonu gibi adımlar kısa vadede sıkılaştırıcı görünse de, orta vadede sağlıklı bir kredi büyümesinin zeminini hazırlıyor. Köprü özelleştirmesi ve sosyal konut hamlesi ise kamu bütçesine nefes aldırırken, vatandaşın barınma erişimini de dengelemeyi hedefliyor. Bu iki eksenin birlikte yürütülmesi, önümüzdeki haftaların en kritik takip konusu olacak.
- T.C. Resmî Gazete / Cumhurbaşkanlığı – Orta Vadeli Program (2027-2029): resmigazete.gov.tr
- T.C. Resmî Gazete – İhracat tebliğinde reeskont kredileri vergi/harç istisnası değişikliği: resmigazete.gov.tr
- T.C. Resmî Gazete – Para piyasası fonları stopaj düzenlemesi: resmigazete.gov.tr
- Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) – Pay sahipliği bildirimi ve fiili dolaşım kararı: spk.gov.tr
- T.C. Resmî Gazete – Ödeme ve elektronik para kuruluşlarında uzaktan müşteri edinimi: resmigazete.gov.tr
- KOSGEB Küresel Rekabetçilik Destek Programı: KOSGEB
- Köprü ve otoyolların işletme hakkı devrine ilişkin açıklama: resmigazete.gov.tr
- İstanbul sosyal konut başvuruları ve “Yarısı Bizden” kampanyası — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü – Turizm İstatistikleri: yigm.ktb.gov.tr
- T.C. Resmî Gazete / Cumhurbaşkanlığı – Orta Vadeli Program (2027-2029): resmigazete.gov.tr
- Kaspersky – Küresel KOBİ Siber Güvenlik Araştırması 2026 – F5 İletişim Yönetimi
- Garanti BBVA, Garanti BBVA Yatırım, EHKİB, VOBI, Vakıf GYO, Southbank Place/SEVEN – kurumsal basın bültenleri (kullanıcının derlediği kaynak PDF’i üzerinden)
Şeffaflık Notu: Bu bülten, güncel piyasa haberlerinin araştırılması ve derlenmesinde yapay zekâ desteğinden yararlanılarak hazırlanmış, ardından editör tarafından gözden geçirilerek doğrulanmış ve son haline getirilmiştir.
